Hai ngày ăn đặc sản Huế: lịch trình từng bữa và mua gì ở chợ Đông Ba

Ẩm thực Huế chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày hơn là vài bữa lớn: một tô bún sáng, một bát cơm hến giữa buổi, mấy đĩa bánh bèo chiều, ly chè tối. Đi Huế mà chỉ ăn ba bữa chính ở nhà hàng là bỏ lỡ phần lớn những gì đáng ăn.

Huế trở thành thành phố trực thuộc trung ương từ đầu năm 2025 và vẫn giữ nguyên địa giới sau đợt sáp nhập tỉnh giữa năm. Lịch trình dưới đây dành cho hai ngày, đi bộ và xe máy trong nội thành, kèm danh sách quà mua ở chợ Đông Ba và cách mang đi xa.

Ngày thứ nhất: bờ bắc sông Hương và chợ Đông Ba

Ngày đầu tập trung quanh khu Kinh Thành và chợ Đông Ba, đi lại gần nhau:

1. Sáng sớm: bún bò Huế ở một quán đông người địa phương. Bún bò Huế đúng kiểu nước dùng thơm mùi sả và mắm ruốc, có giò heo, chả cua, huyết; ăn kèm rau sống, ớt sa tế.
2. Giữa buổi sáng: tham quan Đại Nội, rồi ra chợ Đông Ba. Tầng trệt khu nhà lồng có dãy hàng ăn: bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bún thịt nướng, chè.
3. Trưa: cơm nhà kiểu Huế với canh, cá kho, các món mắm, hoặc cơm âm phủ nếu muốn thử món có tên lạ.
4. Chiều: nghỉ trưa, rồi đi chợ Đông Ba mua quà khi chợ bớt nóng. Ghé một hàng bánh khoái hoặc bánh ép.
5. Tối: dạo phố đi bộ ven sông, ăn chè Huế; nhiều quán chè có hàng chục loại, từ chè bột lọc heo quay đến chè đậu ván, chè hạt sen.

Ngày thứ hai: Vỹ Dạ, Cồn Hến và các món bánh

Ngày thứ hai sang bờ nam và khu Vỹ Dạ, nơi có nhiều món dân dã:

1. Sáng: cơm hến hoặc bún hến ở khu Cồn Hến. Hến xào với ruốc, rau thơm, tóp mỡ, đậu phộng, bánh tráng nướng bóp vụn, chan nước hến nóng. Người Huế ăn cơm hến cay, nên dặn bớt ớt nếu không quen.
2. Giữa buổi: cà phê muối hoặc cà phê bên bờ sông, rồi tham quan một lăng tẩm hoặc nhà vườn.
3. Trưa: bánh canh Nam Phổ, sợi bánh canh làm từ bột gạo pha bột lọc, nước dùng có cua, tôm, chả.
4. Chiều: bánh ướt thịt nướng, nem lụi, bánh bột lọc trần.
5. Tối: nếu còn sức, ăn bún thịt nướng hoặc bánh khoái ở khu chợ đêm, rồi ghé chợ thêm lần cuối mua quà.

Gọi đúng các món bánh Huế

Bánh bèo chén. Bột gạo đổ vào chén nhỏ, hấp chín, rắc tôm chấy, tóp mỡ, chan nước mắm ngọt. Ăn bằng que tre hoặc thìa nhỏ, một mâm thường có hàng chục chén.

Bánh nậm. Bột gạo pha bột năng tráng mỏng trên lá chuối, nhân tôm thịt giã nhuyễn, gói dẹt rồi hấp. Bánh mềm, trong, ăn kèm nước mắm.

Bánh lọc. Vỏ bột năng trong, nhân tôm và thịt ba chỉ rim, có loại gói lá chuối hấp, có loại luộc trần. Bánh dai, thấy rõ con tôm đỏ bên trong.

Bánh ram ít. Bánh ít dẻo đặt lên miếng bánh ram chiên giòn, nhân tôm thịt. Một miếng có cả dẻo lẫn giòn.

Bánh khoái. Gần với bánh xèo nhưng nhỏ và dày hơn, đổ trong khuôn riêng, nhân tôm, thịt, giá; ăn với rau sống và nước lèo làm từ gan, đậu phộng, mè. Nước lèo là thứ làm nên khác biệt.

Đi chợ Đông Ba cho khỏi ngợp

Chợ Đông Ba nằm ở bờ bắc sông Hương, gần cầu Trường Tiền, là chợ lớn nhất Huế. Chợ rộng, nhiều khu, hàng khô, vải vóc, đồ lưu niệm, đồ ăn xen nhau, nên khách lần đầu dễ lạc. Cách đơn giản là đi một vòng xem trước, ghi nhớ hai ba sạp có hàng ưng ý, rồi quay lại mua sau khi đã so giá.

Khu hàng ăn trong chợ phục vụ chủ yếu người buôn bán và khách quen, món ăn dân dã, giá dễ chịu hơn nhà hàng. Ngồi ăn ở đây cũng là dịp hỏi chuyện người bán về các món quà nên mua. Chợ đông nhất vào buổi sáng; buổi chiều thoáng hơn, hợp để mua quà và đóng gói kỹ.

Mua gì ở chợ Đông Ba làm quà

Chợ Đông Ba bán gần như đủ đặc sản Huế. Bảng dưới đây ghi những món phổ biến và độ khó khi mang đi xa.

Những điều người Huế hay dặn khách

Ăn sáng sớm. Nhiều quán bún bò, cơm hến ngon chỉ bán buổi sáng và hết sớm. Đến lúc mười giờ có khi đã dọn hàng.

Mắm ruốc là linh hồn của bún bò. Bún bò ở nơi khác thường giảm mắm ruốc cho dễ ăn. Ở Huế, mùi ruốc đậm hơn, nên ai mới ăn có thể thấy lạ ở lần đầu.

Món cay theo kiểu Huế. Người Huế ăn cay nhiều. Muốn bớt cay, nên dặn từ lúc gọi món, vì ớt có khi đã nằm sẵn trong nước dùng, trong ruốc.

Tôm chua phải nhìn màu. Tôm chua ngon màu cam đỏ tự nhiên từ tôm và ớt, thịt tôm chắc, mùi chua thơm. Màu đỏ sậm quá mức, nước đục, mùi chua gắt có thể là hàng pha màu hoặc làm vội.

Ăn ít mỗi chỗ, đi nhiều chỗ. Phần ăn ở các quán bánh, quán chè Huế thường nhỏ. Cách ăn của người Huế là mỗi chỗ một ít, đi vài quán trong một buổi, thay vì ngồi lâu một nơi gọi thật nhiều.

Nước mắm ngọt là của riêng món bánh. Các món bánh bèo, nậm, lọc chấm nước mắm pha ngọt, có ớt tươi; đừng nhầm với nước mắm nguyên chất dùng cho cơm. Người bán thường để sẵn chén nước mắm trên bàn.

Mè xửng nhiều nơi làm. Mè xửng bán khắp miền Trung. Mua ở Huế, nên chọn gói ghi rõ cơ sở sản xuất ở Huế và hạn dùng, nếm thử nếu sạp cho.

Đi Huế mùa nào thì ăn được gì

Huế có mùa mưa dài, khoảng tháng Chín đến tháng Mười Hai, mưa dầm có khi cả tuần. Mùa này hợp với những món nóng như bún bò, cháo, bánh canh, nhưng đi lại vất vả và có đợt ngập. Mùa nắng, khoảng tháng Năm đến tháng Tám, trời rất nóng, nhưng là mùa sen: hồ Tịnh Tâm và nhiều hồ trong Kinh Thành nở sen, có hạt sen tươi, chè hạt sen tươi.

Đầu năm, khoảng tháng Hai đến tháng Tư, thời tiết dễ chịu nhất. Dịp Tết, Huế có thêm các món mứt, bánh in, bánh tét, tré, dưa món. Muốn mua quà nhiều mà ít rủi ro hư hỏng, mùa khô vẫn là lựa chọn tốt hơn mùa mưa ẩm. Mè xửng, kẹo, hạt sen khô gặp trời ẩm dễ chảy, dễ mốc, nên mua xong cất ngay vào túi kín.