Bánh pía là món quà đầu tiên người ta nghĩ tới khi nhắc đến Sóc Trăng. Từ 1/7/2025, Sóc Trăng nhập vào TP. Cần Thơ, nên trên giấy tờ bánh pía bây giờ là đặc sản của Cần Thơ, nhưng ai mua cũng vẫn gọi là bánh pía Sóc Trăng, và các lò bánh vẫn tập trung ở vùng Vũng Thơm quen thuộc.
Bánh pía nhìn thì giống nhau, tròn dẹt, vỏ trắng ngà nhiều lớp, nhưng bên trong khác nhau rất nhiều: nhân gì, có mỡ hay không, trứng muối nguyên hay vụn, sầu riêng tươi hay hương liệu, làm hôm nào. Chọn đúng thì bánh thơm, vỏ xốp, nhân mịn; chọn sai thì vỏ cứng, nhân chua, ăn một miếng là ngấy.
Dưới đây là cách người Sóc Trăng chọn bánh: hiểu từng loại nhân, đọc hạn dùng, nhận bánh mới và giữ bánh cho ngon đến khi biếu.
Bánh pía từ đâu ra và vì sao gắn với Vũng Thơm
Bánh pía do cộng đồng người Hoa gốc Triều Châu mang đến Sóc Trăng, ban đầu là bánh nhà làm trong dịp lễ. Vũng Thơm, thuộc vùng Phú Tâm, Châu Thành cũ, là nơi các lò bánh mọc lên dày nhất, rồi bánh pía Sóc Trăng thành món quà quen của cả miền Tây.
Bánh có hai phần. Vỏ làm từ bột mì cán với mỡ hoặc dầu thành nhiều lớp mỏng chồng lên nhau, nướng lên tách thành từng lớp xốp. Nhân truyền thống là đậu xanh nghiền với đường, một miếng mỡ đường và lòng đỏ trứng muối. Về sau người làm thêm sầu riêng, khoai môn, lá dứa, hạt sen, và các kiểu mới như kim sa trứng chảy, bánh pía mini.
Vì bánh có trứng, mỡ và sầu riêng, đây là loại bánh có hạn dùng, không phải loại để cả năm. Hiểu điều này là bước đầu để không mua phải bánh cũ.
Các loại nhân phổ biến và ai hợp loại nào
Mỗi lò có công thức riêng, nhưng các dòng chính khá giống nhau:
| Loại | Nhân | Hợp với |
|---|---|---|
| Truyền thống | Đậu xanh, mỡ đường, trứng muối | Người lớn tuổi, người thích vị xưa, béo và mặn ngọt |
| Sầu riêng trứng | Đậu xanh trộn sầu riêng, trứng muối | Loại bán chạy nhất, mùi thơm rõ, hợp làm quà |
| Sầu riêng không trứng | Đậu xanh và sầu riêng | Người không ăn được trứng muối |
| Kim sa | Nhân trứng muối sệt chảy khi bẻ | Người trẻ, thích món mới; hạn dùng thường ngắn |
| Chay | Đậu xanh, khoai môn hoặc lá dứa, không mỡ, không trứng | Người ăn chay, người kiêng mỡ |
| Mini | Bánh nhỏ, nhân như trên | Quà văn phòng, chia nhiều người, ăn vặt |
Nhận bánh pía mới và ngon
Vỏ nhiều lớp, khô ráo. Bánh mới có vỏ trắng ngà, mặt trên vàng nhạt, nhìn rõ các lớp mỏng xếp chồng ở cạnh. Vỏ không thấm dầu loang ra giấy gói, không cứng, không ỉu.
Nhân mịn, không chảy nước. Cắt đôi thấy nhân đậu xanh mịn, sầu riêng có sợi xơ mỏng tự nhiên, trứng muối đỏ cam, không có mùi tanh. Nhân chảy nước hoặc có vị chua là bánh để lâu hoặc bảo quản kém.
Mùi sầu riêng tự nhiên. Bánh có sầu riêng thật thơm dịu, mùi đậm nhất ở phần nhân. Mùi gắt, xộc lên ngay khi chưa mở túi có khi là hương liệu.
Bao bì đủ thông tin. Hộp bánh làm quà cần có tên cơ sở, địa chỉ, ngày sản xuất, hạn dùng, thành phần. Bánh không nhãn, bán xá ở chợ thì chỉ nên mua để ăn ngay.
Hộp còn nguyên, túi bánh phồng nhẹ. Nhiều lò đóng từng bánh trong túi có gói hút ẩm hoặc khử oxy. Túi bị thủng, bánh lộ ra không khí sẽ nhanh ỉu và hỏng.
Đọc hạn dùng và bảo quản
Bánh pía có trứng và mỡ nên cần để ý hạn hơn các loại kẹo bánh khô:
- Xem ngày sản xuất trước, không chỉ xem hạn. Bánh làm trong vài ngày gần nhất luôn ngon hơn bánh sắp hết hạn dù vẫn còn hạn.
- Hạn dùng mỗi lò mỗi khác, thường từ vài tuần đến vài tháng. Bánh kim sa, bánh có sầu riêng tươi nhiều thường có hạn ngắn hơn.
- Để bánh nơi khô, mát, tránh nắng. Mùa nóng có thể cho vào ngăn mát, đậy kín để vỏ không hút ẩm và ám mùi.
- Bánh để ngăn mát vỏ sẽ hơi cứng. Lấy ra để nhiệt độ phòng một lúc, hoặc hâm bằng lò nướng, nồi chiên không dầu vài phút cho vỏ xốp lại.
- Đã mở túi thì ăn trong ngày. Bánh mở túi để qua đêm ngoài trời ẩm dễ ỉu, nhân dễ chua.
- Mua làm quà Tết thì canh mua gần ngày đi, đừng mua từ đầu tháng chạp rồi để đến cuối tháng.
Những chuyện dễ mua nhầm
- Bánh pía và bánh trung thu nhân đậu xanh. Vỏ bánh trung thu nướng là vỏ bột mì nhào dẻo, không có nhiều lớp. Vỏ bánh pía tách lớp, xốp, rơi vụn khi cắn.
- Hộp đẹp không có nghĩa bánh mới. Bánh đóng hộp quà có thể làm từ nhiều ngày trước. Luôn xem ngày sản xuất in trên từng túi bánh.
- Mua ở trạm dừng chân không rõ hàng. Bánh bày ngoài nắng, gió cả ngày ở trạm dừng xe khách dễ xuống chất. Nếu mua ở đó, chọn hộp kín, còn hạn dài.
- Ham bánh to, nhiều nhân. Bánh quá to, nhân dày dễ ngấy, khó dùng hết một lần. Bánh vừa hoặc mini hợp làm quà hơn.
- Biếu người kiêng ăn mà không xem thành phần. Bánh truyền thống có mỡ heo, nhiều đường, trứng muối. Người ăn chay, người tiểu đường, người mỡ máu cao nên được biếu loại chay hoặc ít ngọt.
Đi Sóc Trăng cũ ăn gì ngoài bánh pía
Vũng Thơm nằm trên quốc lộ 1 từ Cần Thơ xuống Sóc Trăng, xe khách đi Bạc Liêu, Cà Mau thường dừng chân ở vùng này nên mua bánh rất tiện. Nếu có thời gian, ghé một lò bánh để xem cán vỏ, gói nhân, nướng bánh, nhiều nơi cho khách xem và mua tận lò.
Ở Sóc Trăng còn có bún nước lèo nấu với mắm bò hóc, món đặc trưng gắn với cộng đồng Khmer, và bánh cống chiên giòn nhân tôm, đậu xanh. Lạp xưởng và bánh in (bánh ín) cũng là quà quen của vùng. Bánh pía để được vài tuần, còn bún nước lèo và bánh cống thì phải ăn tại chỗ.
Chọn bánh pía làm quà theo người nhận
Biếu ông bà, người lớn tuổi: bánh truyền thống hoặc sầu riêng trứng, hộp cỡ vừa. Nếu người nhận phải kiêng ngọt, kiêng mỡ, đổi sang bánh chay hoặc bánh ít đường mà nhiều lò đã làm.
Quà cho đồng nghiệp, văn phòng: bánh pía mini, mỗi hộp nhiều cái nhỏ, mỗi người một hai cái là vừa, không ai phải ăn cả cái bánh to béo ngậy.
Người không thích sầu riêng: nhiều người rất ghét mùi sầu riêng, và mùi này bám vào xe, vào phòng. Nếu không biết khẩu vị người nhận, chọn nhân đậu xanh, khoai môn hoặc lá dứa cho an toàn.
Quà đi xa vài ngày: chọn hộp có hạn dài, bánh đóng túi riêng có gói hút ẩm, tránh kim sa và loại nhiều sầu riêng tươi có hạn ngắn.
Quà Trung thu: bánh pía cũng hay được biếu dịp Trung thu thay bánh nướng. Một hộp xen kẽ vài loại nhân sẽ hợp với gia đình đông người hơn một hộp một vị.
Câu hỏi thường gặp
Bánh pía Sóc Trăng để được bao lâu?
Tuỳ lò và loại nhân, hạn thường từ vài tuần đến vài tháng, ghi trên từng túi bánh. Bánh kim sa hoặc nhiều sầu riêng tươi thường có hạn ngắn hơn. Nên ăn khi bánh còn mới để vỏ xốp, nhân thơm.
Bánh pía có cần để tủ lạnh không?
Nếu thời tiết mát và bánh còn nguyên túi kín, để nơi khô ráo là được. Trời nóng ẩm thì nên cho vào ngăn mát. Trước khi ăn để bánh về nhiệt độ phòng hoặc hâm nóng nhẹ cho vỏ xốp lại.
Người ăn chay ăn bánh pía được không?
Bánh pía truyền thống có mỡ heo và trứng muối nên không chay. Nhiều lò làm bánh pía chay với nhân đậu xanh, khoai môn, lá dứa, vỏ dùng dầu thực vật. Hãy đọc kỹ thành phần trên bao bì.
Vì sao vỏ bánh pía bị cứng?
Vỏ cứng do bánh để lâu, để tủ lạnh hoặc túi bị hở. Hâm bánh trong lò nướng hay nồi chiên không dầu ở nhiệt độ thấp vài phút, vỏ sẽ xốp lại phần nào.
Sóc Trăng bây giờ thuộc tỉnh nào?
Từ ngày 1/7/2025, Sóc Trăng cùng Hậu Giang nhập vào TP. Cần Thơ. Vũng Thơm và các lò bánh pía nay thuộc Cần Thơ, nhưng tên gọi bánh pía Sóc Trăng vẫn được giữ trong mua bán.
Mua bánh pía làm quà đi nước ngoài được không?
Bánh đóng gói kín thường mang được, nhưng một số nước hạn chế sản phẩm có trứng hoặc thịt như mỡ heo. Nên chọn bánh chay đóng gói có nhãn rõ và kiểm tra quy định của nước đến.
