ST25 là giống lúa thơm do nhóm nghiên cứu ở Sóc Trăng, đứng đầu là kỹ sư Hồ Quang Cua, lai tạo. Gạo ST25 từng đoạt giải gạo ngon nhất thế giới tại cuộc thi World's Best Rice năm 2019 và một lần nữa năm 2023. Từ đó, ST25 thành cái tên gạo được tìm mua nhiều nhất ở Việt Nam, và cũng là cái tên bị gắn bừa nhiều nhất lên bao gạo.
Từ 1/7/2025, Sóc Trăng nhập vào TP. Cần Thơ, nhưng chữ ST trong tên giống vẫn là viết tắt của Sóc Trăng. Giống ST25 hiện được trồng ở nhiều tỉnh miền Tây, nên gạo ST25 không chỉ đến từ Sóc Trăng cũ. Điều người mua cần quan tâm không chỉ là vùng trồng mà là gạo có đúng giống, đúng chất lượng hay đã bị trộn, bị xịt hương.
Gạo ST25 ngon ở chỗ nào
Hạt gạo ST25 dài, thon, trắng trong, ít bạc bụng. Khi nấu, cơm có mùi thơm nhẹ kiểu lá dứa xen mùi cốm non, hạt cơm mềm dẻo, rời, không nát. Điểm được nhiều người khen nhất là cơm để nguội vẫn mềm, không cứng lại như nhiều loại gạo thơm khác.
Chất lượng gạo phụ thuộc giống, đất, cách canh tác và độ mới. Ở vùng ven biển như Sóc Trăng cũ, Bạc Liêu cũ, Cà Mau, Kiên Giang cũ, nhiều nơi trồng ST25 trên ruộng luân canh lúa với tôm, gọi là gạo ST25 lúa tôm. Cách canh tác này dùng ít phân thuốc vì đất đã giàu dinh dưỡng từ vụ tôm, và được nhiều người mua ưa chuộng.
Gạo mới vụ, xay xát gần ngày bán sẽ thơm và dẻo nhất. Gạo để lâu vài tháng vẫn ăn tốt nhưng mùi thơm nhạt dần, cơm khô hơn, cần thêm nước khi nấu.
Nhận gạo ST25 thật, gạo trộn và gạo xịt hương
Không có phép thử tại nhà nào thay được kiểm định giống, nhưng các dấu hiệu sau giúp loại bớt hàng kém:
| Dấu hiệu | Gạo ST25 đạt | Gạo trộn hoặc xịt hương |
|---|---|---|
| Hạt gạo | Dài, thon, đều, trắng trong, ít hạt bạc bụng | Lẫn hạt ngắn, hạt to, hạt đục, độ dài không đều |
| Mùi gạo sống | Thơm rất nhẹ, phải ghé sát mới thấy | Thơm gắt ngay khi mở bao, mùi hương liệu |
| Khi vo gạo | Nước vo trong, mùi nhẹ | Mùi thơm mất gần hết sau khi vo, nước có thể đục |
| Cơm chín | Thơm dịu, dẻo, nguội vẫn mềm | Thơm lúc mở nồi rồi mất, cơm nguội cứng hoặc nát |
| Giá | Cao hơn gạo thơm phổ thông | Rẻ bất thường so với mặt bằng |
Đọc bao bì gạo trước khi mua
Tên giống ghi rõ ràng. Bao ghi rõ ST25, không phải những cách viết mập mờ như "thơm kiểu ST", "ST thượng hạng" mà không nêu giống. Nhiều bao dùng chữ ST to nhưng bên trong là giống khác.
Đơn vị sản xuất, đóng gói. Tên, địa chỉ cơ sở xay xát hoặc đóng gói, nơi trồng nếu có. Gạo đóng bao không có thông tin gì nên tránh.
Ngày đóng gói, hạn dùng. Ưu tiên gạo đóng gói gần đây. Gạo hút chân không giữ mùi tốt hơn bao thường.
Tem truy xuất nếu có. Một số đơn vị in mã truy xuất để tra cứu vùng trồng và lô hàng. Có tem không phải bảo đảm tuyệt đối, nhưng là dấu hiệu đơn vị có làm hồ sơ.
Bao bì nguyên vẹn. Bao hút chân không mà bị xì hơi, bao có lỗ, có mọt ở đường may thì không mua.
Nấu gạo ST25 cho đúng
Gạo ST25 mềm và nở ít hơn nhiều loại gạo thường, nên nấu như gạo cũ dễ bị nhão:
- Vo gạo nhẹ tay một hai lần bằng nước sạch, không chà xát mạnh để giữ mùi thơm.
- Dùng ít nước hơn gạo thường. Gạo mới vụ có thể khởi đầu với tỷ lệ khoảng một chén gạo một chén nước; gạo để lâu thêm chút nước. Mỗi nồi một khác, nấu vài lần để tìm tỷ lệ hợp.
- Không cần ngâm gạo lâu. Ngâm quá lâu cơm dễ nát.
- Khi nồi chuyển sang chế độ giữ ấm, để thêm khoảng mười phút rồi mới mở nắp, xới nhẹ cho hơi nước thoát.
- Cơm thừa để nguội, cho hộp kín vào ngăn mát; hâm lại bằng hấp hoặc lò vi sóng có rắc chút nước.
Bảo quản gạo và mua làm quà
- Để gạo nơi khô, thoáng, tránh nắng, kê cao khỏi sàn. Gạo hút ẩm dễ mốc và lên mọt.
- Mua lượng dùng trong một hai tháng. Gạo thơm để lâu mất mùi dần.
- Bao đã mở thì đổ vào thùng gạo có nắp kín. Có thể bỏ vài tép tỏi hoặc vài trái ớt khô để hạn chế mọt.
- Gạo làm quà Tết nên chọn túi hút chân không loại hai đến năm ký, gọn, đẹp, giữ mùi lâu.
- Người nhận là gia đình đông người hay ăn cơm, gạo ngon là món quà thiết thực, được dùng hết, không lãng phí.
ST25 và những giống gạo khác của vùng Sóc Trăng cũ
Trước ST25, nhóm lai tạo ở Sóc Trăng đã có nhiều giống trong dòng ST như ST20, ST24. ST24 cũng được người tiêu dùng và giới buôn gạo đánh giá cao. Các giống này có hạt dài, thơm, cơm mềm, nhiều người ăn khó phân biệt với ST25. Đó cũng là lý do gạo trộn giữa các giống ST khó nhận ra bằng mắt.
Nếu bạn đã quen vị ST25 và thấy một bao gạo nấu lên khác hẳn, hãy đổi chỗ mua. Còn nếu bạn chỉ cần một loại gạo thơm, mềm, giá dễ chịu hơn, các giống thơm khác của miền Tây như ST24, các giống nàng thơm, Đài Thơm cũng là lựa chọn tốt, miễn bao bì ghi đúng tên giống.
Ở Sóc Trăng cũ, ngoài gạo còn có bánh pía, lạp xưởng, bún nước lèo, những món dễ gom thành một chuyến mua quà nếu bạn đi qua vùng này.
Một lưu ý cuối: giải thưởng gắn với giống lúa, không gắn với một nhãn gạo riêng nào. Bao gạo in hình cúp hay dòng chữ gạo ngon nhất thế giới không chứng minh gì thêm về chất lượng bên trong; tên giống, nơi trồng, ngày đóng gói vẫn là những thứ cần đọc.
Mua gạo ST25 ở đâu và giá thế nào là hợp
Giá gạo ST25 cao hơn gạo thơm phổ thông vì giống được ưa chuộng và nhu cầu lớn. Giá thay đổi theo vụ, theo loại (ST25 thường, ST25 lúa tôm, gạo hữu cơ) và theo nơi bán, nên rất khó nói một con số cố định. Cách hợp lý là tham khảo giá ở vài cửa hàng gạo, siêu thị và trang chính thức của các đơn vị đóng gói, rồi dè chừng mức giá thấp hơn hẳn mặt bằng chung.
Mua ở cửa hàng gạo quen, siêu thị hoặc nơi có bao bì đầy đủ thông tin luôn an toàn hơn mua gạo đổ xá không nguồn. Nếu đi miền Tây, có thể hỏi mua tại các hợp tác xã, cơ sở xay xát ở vùng trồng, gạo thường mới hơn.
Khi mua online, chọn người bán ghi rõ giống, nơi trồng, ngày đóng gói, nhận đổi trả. Đặt thử một bao nhỏ, nấu vài bữa thấy đúng vị rồi mới đặt số lượng lớn. Gạo là thứ ăn hằng ngày, mua đúng một lần sẽ dùng được lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Gạo ST25 có phải chỉ trồng ở Sóc Trăng?
Không. Giống ST25 được lai tạo ở Sóc Trăng nhưng hiện trồng ở nhiều tỉnh miền Tây và một số nơi khác. Gạo trồng nơi khác vẫn có thể ngon nếu đúng giống và canh tác tốt.
Gạo ST25 lúa tôm là gì?
Là ST25 trồng trên ruộng luân canh với nuôi tôm ở vùng ven biển. Ruộng đã giàu dinh dưỡng từ vụ tôm nên dùng ít phân thuốc hơn. Nhiều người ưa loại này, giá thường cao hơn ST25 thông thường.
Vì sao nấu gạo ST25 bị nhão?
Thường do cho nhiều nước như nấu gạo thường, hoặc ngâm gạo quá lâu. Gạo ST25 mới vụ cần ít nước hơn. Hãy giảm nước dần qua mỗi lần nấu đến khi cơm vừa ý.
Gạo ST25 có tốt cho người tiểu đường không?
ST25 vẫn là gạo trắng, chứa nhiều tinh bột. Người tiểu đường nên hỏi ý kiến bác sĩ về lượng cơm phù hợp, có thể cân nhắc gạo lứt hoặc kết hợp nhiều rau, đạm trong bữa ăn.
Gạo ST25 để được bao lâu?
Gạo hút chân không để nơi khô mát giữ được nhiều tháng, xem hạn trên bao. Gạo bao thường sau khi mở nên dùng trong một hai tháng để còn thơm.
Ngửi gạo thấy thơm gắt có phải gạo ngon?
Không hẳn. Gạo ST25 sống thường chỉ thơm nhẹ. Mùi thơm gắt ngay khi mở bao và bay mất sau khi vo là dấu hiệu nghi xịt hương liệu.
