Sầu riêng, măng cụt, chôm chôm vào mùa khi nào? Lịch trái cây phía Nam

Phía Nam có trái cây quanh năm, nhưng mỗi loại vẫn có mùa rộ của nó, và mùa rộ ở mỗi vùng lệch nhau. Sầu riêng là ví dụ rõ nhất: miền Tây vào vụ trước, Đông Nam Bộ theo sau, Tây Nguyên chín muộn nhất. Biết điều này, bạn có thể ăn sầu riêng chính vụ suốt gần nửa năm, và không phải trả giá nghịch vụ.

Sau sáp nhập 2025, nhiều vùng trái cây quen thuộc đổi tỉnh: Cái Mơn (Chợ Lách) trước thuộc Bến Tre nay thuộc Vĩnh Long; Cái Bè, Cai Lậy, Vĩnh Kim trước thuộc Tiền Giang nay thuộc Đồng Tháp; Lái Thiêu trước thuộc Bình Dương nay thuộc TP. Hồ Chí Minh; vùng trồng của Bình Phước cũ nay thuộc Đồng Nai; Đắk Nông cũ nay thuộc Lâm Đồng.

Ba vùng sầu riêng, ba mùa khác nhau

Miền Tây chín sớm nhất. Các vườn ở Cái Mơn, Chợ Lách (Vĩnh Long, Bến Tre cũ), Cai Lậy, Ngũ Hiệp (Đồng Tháp, Tiền Giang cũ) vào vụ chính khoảng tháng Tư đến tháng Bảy. Nhiều nhà vườn còn xử lý cho trái nghịch vụ dịp cuối năm, giá cao hơn rõ rệt.

Đông Nam Bộ nối tiếp. Long Khánh và các vùng trồng của Đồng Nai, kể cả phần Bình Phước cũ, thường rộ khoảng tháng Năm đến tháng Tám, chồng lên cuối vụ miền Tây.

Tây Nguyên chín muộn và nhiều nhất. Krông Pắc (Đắk Lắk), các huyện của Đắk Nông cũ và vùng Di Linh, Bảo Lộc (Lâm Đồng) vào vụ khoảng tháng Tám đến tháng Mười, có nơi kéo sang tháng Mười Một. Đây là giai đoạn sầu riêng nhiều nhất trên thị trường.

Giống quyết định vị nhiều hơn vùng. Ri6 cơm vàng, ngọt béo; Monthong (thường gọi sầu Thái) múi to, cơm dày, ngọt nhẹ, ít mùi; các giống sầu riêng cơm vàng hạt lép khác mỗi vùng một tên. Khi mua, hỏi giống trước, rồi mới hỏi vùng.

Lịch các loại trái cây phía Nam

Mốc tháng tính theo dương lịch, là mùa rộ chính; nhờ rải vụ, nhiều loại vẫn có ngoài các tháng này.

Xoài cát Hòa Lộc và vú sữa Lò Rèn: hai mùa ở hai đầu năm

Xoài cát Hòa Lộc gốc ở Cái Bè (nay thuộc Đồng Tháp) và được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Mùa thuận rộ khoảng tháng Ba đến tháng Năm, trùng mùa khô; trái chín cây vỏ vàng tươi, thịt vàng, mịn, ít xơ, ngọt đậm và thơm. Nhờ kỹ thuật xử lý ra hoa, các tháng khác vẫn có xoài cát, nhưng trái chính vụ thường được giới buôn trả giá cao hơn vì vị đều.

Xoài cát Hòa Lộc chín tới có vỏ mỏng, căng, ấn nhẹ phía cuống hơi mềm, mùi thơm thoảng. Xoài bọc túi trên cây có vỏ vàng sáng, ít vết đốm, nhưng vỏ đẹp không bảo đảm vị ngọt; nặng tay và thơm vẫn là tiêu chí tin hơn. Xoài cát chu và xoài cát Hòa Lộc hay bị lẫn nhau: cát chu trái nhỏ hơn, tròn hơn, vị ngọt pha chua.

Vú sữa Lò Rèn của Vĩnh Kim (Đồng Tháp, Tiền Giang cũ) lại vào mùa ở đầu kia của năm, khoảng tháng Mười Hai đến tháng Ba, nên thường có mặt trên mâm ngũ quả miền Nam. Trái chín vỏ xanh bóng chuyển ánh vàng ở đáy, bóp nhẹ thấy mềm đều; bổ ra ruột trắng đục, nhiều sữa, ngọt mát, không chát. Vú sữa hái non thì chát và có nhựa dính môi, rất dễ nhận ra khi ăn thử.

Chọn sầu riêng theo đầu vụ, giữa vụ, cuối vụ

Đầu vụ, trái đầu cây thường to, cơm dày nhưng nhiều nhà vườn hái sớm để kịp giá; nguy cơ gặp trái non, cơm sượng cao nhất. Lúc này nên mua ở nơi cho bổ thử hoặc cam kết đổi trái hỏng.

Giữa vụ là lúc dễ mua nhất: trái chín cây nhiều, giá giảm, mùi thơm rõ. Trái chín tới có cuống còn tươi, gõ nhẹ nghe tiếng bộp đục, khe giữa các múi hơi nứt chân chim, mùi thơm đậm ở đuôi trái. Cuống héo khô, gai dễ gãy là trái hái lâu ngày.

Cuối vụ, nhất là gặp mưa nhiều, trái dễ bị sượng hoặc nhão, cơm nhạt. Mua cuối vụ thì nên chọn trái vừa, nặng tay, và bổ ngay trong một hai ngày, không để lâu chờ thêm.

Măng cụt và chôm chôm: vài mẹo nhà vườn hay dặn

Măng cụt chọn trái có vỏ tím sẫm, ấn nhẹ hơi lún. Vỏ cứng như gỗ là trái để lâu hoặc bị va đập, ruột dễ bị sượng. Số cánh hoa ở đáy trái bằng số múi bên trong, mẹo này người bán nào cũng biết.

Măng cụt cuối mùa mưa hay bị “sượng nước”. Múi trong ngả vàng, có nhựa vàng đắng. Đây là hiện tượng sinh lý do mưa nhiều, không do thuốc. Nên mua ít, bổ thử trước.

Chôm chôm ngon có râu còn tươi. Râu đỏ hoặc vàng, đầu râu xanh là trái mới hái. Râu đen, héo là trái để lâu. Chôm chôm nhãn và chôm chôm Thái tróc hạt thường được ưa chuộng hơn chôm chôm thường dính hạt.

Đừng để chôm chôm trong túi kín. Hơi nước đọng làm râu thối nhanh. Để thoáng, cất ngăn mát và ăn trong vài ngày.

Đi vườn mùa trái cây: đi đâu, cần lưu ý gì

Mùa trái rộ cũng là mùa các vườn mở cửa đón khách. Vài vùng quen thuộc và điều cần biết:

• Lái Thiêu (TP.HCM): gần trung tâm, hợp đi trong ngày, mùa măng cụt và dâu, bòn bon khoảng tháng Năm đến tháng Bảy.
• Cái Mơn, Chợ Lách (Vĩnh Long): vừa có vườn sầu riêng, chôm chôm vừa có làng cây giống.
• Phong Điền (Cần Thơ): ghép được với chợ nổi Cái Răng buổi sáng.
• Long Khánh (Đồng Nai): chôm chôm, sầu riêng, măng cụt; hợp cho đoàn đi xe từ TP.HCM.
• Krông Pắc (Đắk Lắk): nếu muốn xem mùa sầu riêng Tây Nguyên vào khoảng tháng Chín.
• Mùa trái trùng mùa mưa, đường vườn trơn, muỗi nhiều; mang giày đế bám và áo dài tay.
• Giá vào vườn và giá mua mang về thường tính riêng; hỏi rõ trước khi hái.

Nghịch vụ, ép chín và những điều nên hỏi

Sầu riêng nghịch vụ quanh Tết là hàng thật, do nhà vườn xử lý ra hoa. Vị thường không bằng chính vụ và giá có khi gấp đôi, ba lần. Không có gì sai khi mua, miễn biết mình đang trả tiền cho sự hiếm.

Điều đáng lo hơn là trái hái non rồi ủ cho chín nhanh. Trái kiểu này vỏ chuyển màu đều nhưng cơm sượng, nhạt, có vị đắng nhẹ, hoặc múi mềm nhão bên ngoài mà cứng bên trong. Mua ở nơi cho bổ thử, mua từng trái thay vì cả lô là cách tự bảo vệ đơn giản nhất.

Với xoài, thanh long, vú sữa cũng vậy: có hàng chính vụ, có hàng rải vụ, có hàng giữ lạnh. Hỏi ngày hái và nơi trồng, người bán hàng thật thường trả lời được.