Từ 1/7/2025, Bà Rịa–Vũng Tàu nhập vào TP.HCM, nên Vũng Tàu, Long Hải, Phước Hải bây giờ là vùng biển của thành phố. Với người mua, chuyện hành chính đổi tên không làm đổi thói quen: cuối tuần đi biển, trước khi về ghé chợ mua mực khô, cá khô, ruốc làm quà vẫn là một phần của chuyến đi.
Vùng biển này có làng chài lâu đời, tàu về mỗi sáng, nghề phơi khô nằm ngay trên bãi. Nhờ vậy hàng khô ở đây phong phú và nhiều món làm tại chỗ. Nhưng chợ du lịch cũng là nơi lẫn nhiều hàng mang từ nơi khác về, hàng nhập, hàng tẩm, giá thì chênh tuỳ người hỏi.
Bài này đi qua từng món chính, chỉ cách chọn hàng đạt, những dấu hiệu nên tránh, và cách mang về để khô không ẩm mốc dọc đường.
Nên ghé đâu: Vũng Tàu, Long Hải hay Phước Hải
Ở thành phố Vũng Tàu cũ, khu chợ Xóm Lưới và các chợ trung tâm có nhiều sạp hải sản khô, hàng đa dạng, tiện cho khách du lịch. Giá ở đây thường nhỉnh hơn làng chài vì nằm giữa khu đông khách, nhưng bù lại có nhiều lựa chọn để so.
Long Hải và Phước Hải là các làng biển phía đông, cách Vũng Tàu không xa. Buổi sáng có thể thấy tàu cá cập bến, người dân phơi cá, phơi mực trên giàn ngay gần bờ. Mua ở đây gần với nơi làm hơn, dễ hỏi chuyện mẻ phơi hôm nào. Phước Hải nổi tiếng với các loại cá khô, khô cá đù, cá chỉ vàng, cá lẹp, cùng ruốc khô và mắm ruốc.
Nếu đi xe từ TP.HCM, một lộ trình hợp lý là ra Vũng Tàu tắm biển, sáng hôm sau đi dọc đường ven biển qua Long Hải, Phước Hải, ghé chợ mua khô rồi về. Làm ngược lại, mua khô từ ngày đầu, bạn phải giữ hàng trong phòng khách sạn và xe nóng suốt chuyến.
Những món khô nên mua và cách chọn nhanh
Mỗi món có vài dấu hiệu riêng. Bảng dưới gom những điểm người buôn khô thường nhìn đầu tiên:
| Món | Hàng đạt | Nên tránh |
|---|---|---|
| Mực khô | Thân dày, màu vàng ngà hoặc hồng nhạt, có lớp phấn trắng mỏng tự nhiên, mùi thơm | Trắng bệch, mềm ẩm bất thường, mùi hắc, mặt bóng nhớt |
| Mực một nắng | Thịt dày, còn mềm, màu trong, để trong thùng lạnh | Bày ngoài nắng cả ngày, chảy nước, mùi chua |
| Khô cá đù, cá chỉ vàng | Khô đều, thịt săn, màu tự nhiên, ít muối phủ | Vàng chói đều màu, muối đóng cục, mùi ôi |
| Ruốc khô (tép biển) | Màu hồng cam tự nhiên, con tép rời, mùi thơm biển | Đỏ chói, dính cục, lẫn nhiều sạn, cát |
| Tôm khô | Con cong, màu cam tự nhiên, cứng, không dính tay | Đỏ rực, rửa ra màu, con mềm ẩm |
| Khô cá đuối, cá bò | Miếng dày, khô vừa, không có đốm mốc | Mùi khai nặng, đốm trắng xanh |
Mực khô: món đắt nhất cũng nhiều chuyện nhất
Mực câu và mực lưới. Mực câu từng con nguyên vẹn, ít trầy, thường được ưa hơn mực lưới vì thân lành, đẹp. Người bán lâu năm sẽ nói rõ khi bạn hỏi.
Size tính theo số con mỗi ký. Càng ít con một ký thì mực càng to, càng đắt. Mực vừa phải, khoảng vài chục con một ký, dễ nướng và hợp làm quà hơn những con quá to.
Lớp phấn trắng là chuyện bình thường. Mực phơi khô để một thời gian sẽ nổi lớp phấn trắng mỏng từ muối và đạm của chính con mực. Đây không phải mốc. Mốc thì thành đốm xanh, đen hoặc có lông tơ, có mùi ẩm.
Coi chừng mực nhập và mực tẩm. Trên thị trường có mực khô nhập khẩu giá rẻ hơn, thân mỏng, màu trắng, nướng lên ít thơm. Cũng có mực được ngâm, tẩm để mềm và nặng ký hơn. Mực khô đạt cầm phải khô ráo, nhẹ tay, không ẩm.
Thử nướng nếu sạp cho. Nhiều sạp có lò nướng nhỏ cho khách thử. Mực ngon nướng lên thơm ngọt, xé ra thớ dai mềm, không bở, không đắng.
Đóng gói mang về cho khỏi ẩm, khỏi ám mùi
- Mua khô vào ngày cuối của chuyến đi, đừng để khô nằm trong xe nóng nhiều ngày.
- Nhờ người bán hút chân không từng loại. Hầu hết các sạp ở chợ du lịch đều có máy hút chân không.
- Mực một nắng và khô cá một nắng phải để thùng xốp có đá, vì chúng còn ẩm bên trong.
- Ruốc khô, mắm ruốc mùi mạnh nên bọc nhiều lớp, để riêng một túi.
- Về đến nhà, khô đã khô kiệt như mực khô, tôm khô có thể để ngăn mát; khô một nắng thì cất ngăn đông ngay.
- Nếu đi máy bay, khô có mùi nên ký gửi và đóng gói kín nhiều lớp, kiểm tra quy định từng hãng về hàng có mùi trước khi đi.
Những sai lầm hay gặp ở chợ du lịch
- Mua theo giá rẻ nhất chợ. Hải sản khô có nhiều cấp hàng, giá rẻ thường đi với mực mỏng, cá nhỏ, hàng để lâu. Hãy so cùng loại, cùng cỡ.
- Không hỏi giá trước khi cân. Đã cân và cắt túi rồi mới hỏi giá là dễ bị nói giá cao. Hỏi rõ giá mỗi ký, cỡ nào, rồi mới cân.
- Tin hết vào câu "hàng nhà làm". Ở chợ đông khách, không phải sạp nào cũng tự phơi. Hỏi phơi ở đâu, mẻ nào, người bán thật sẽ trả lời cụ thể.
- Mua khô cá không có ruồi đậu và cho là sạch. Khô phơi ngoài trời mà ruồi không bén mảng, kèm mùi hắc, có thể đã dùng chất bảo quản.
- Gói chung nhiều loại một túi. Mùi ruốc, cá khô ám vào mực, tôm, mất mùi thơm riêng.
- Mua quá nhiều một lần. Khô để lâu vẫn xuống chất, nhất là mùa nồm. Mua lượng dùng trong vài tháng là vừa.
Ăn tại chỗ trước khi mua mang về
Đã đến Vũng Tàu thì nên ăn bánh khọt, loại bánh nhỏ đổ khuôn, giòn rìa, nhân tôm, ăn với rau sống và nước mắm chua ngọt. Bánh khọt không mang về được vì nguội là mất giòn, nên đây là món phải ăn tại chỗ. Bánh canh ghẹ, lẩu cá đuối cũng là những món quen của vùng biển này.
Ở Long Hải, Phước Hải, buổi sáng có hải sản tươi vừa lên bến: ghẹ, mực, cá. Nếu có bếp hoặc nhà hàng chế biến hộ, bạn có thể ăn đồ tươi ngay tại biển, còn đồ khô thì để mua làm quà. Cách chia như vậy giúp vừa ăn được cái ngon nhất của biển, vừa mang về được thứ giữ được lâu.
Mua khô theo cách định nấu
Để nướng nhâm nhi: mực khô cỡ vừa, khô cá đuối, khô cá bò tẩm. Nướng lửa than nhỏ hoặc lò nướng, đập dập, xé sợi, chấm tương ớt hoặc mayonnaise ớt. Mực quá to nướng lâu, ngoài dễ cháy mà trong còn dai.
Để rim, chiên ăn cơm: khô cá đù, cá chỉ vàng, cá lẹp. Ngâm nước ấm vài phút cho bớt mặn, chiên giòn rồi rim với tỏi, ớt, đường, nước mắm. Cá chỉ vàng hay được tẩm sẵn gia vị, chỉ cần chiên hoặc nướng.
Để nấu canh, kho: tôm khô, ruốc khô, mực khô vụn. Tôm khô nấu canh bí, canh mồng tơi; ruốc rang thịt ba chỉ; mực khô vụn xào rau hoặc kho tiêu. Những loại vụn, cỡ nhỏ rẻ hơn hẳn mà nấu ăn vẫn ngon.
Để biếu: mực khô câu cỡ vừa, hút chân không, đóng hộp; tôm khô loại một đóng hũ. Hai món này dễ dùng với hầu hết gia đình, không quá kén người ăn như khô cá đuối hay mắm ruốc.
Để làm quà cho người lớn tuổi: chọn khô mềm, dễ nhai như mực một nắng, khô cá đù một nắng, tránh loại khô cứng, mặn gắt.
Câu hỏi thường gặp
Mực khô Vũng Tàu để được bao lâu?
Mực khô kiệt, hút chân không, để ngăn mát có thể giữ vài tháng; để ngăn đông thì lâu hơn. Mực một nắng phải cất ngăn đông và nên dùng trong vài tháng. Mở túi rồi thì gói kín lại sau mỗi lần dùng.
Lớp bột trắng trên mực khô có phải mốc không?
Thường không. Đó là lớp phấn tự nhiên từ muối và đạm nổi lên khi mực để một thời gian. Mốc có màu xanh, đen hoặc lông tơ và mùi ẩm. Nếu thấy dấu hiệu mốc thì không dùng.
Phước Hải và Long Hải bây giờ thuộc tỉnh nào?
Sau sáp nhập ngày 1/7/2025, toàn bộ Bà Rịa–Vũng Tàu cũ thuộc TP.HCM. Phước Hải, Long Hải, Vũng Tàu nay đều là địa bàn của TP.HCM, nhưng người ta vẫn quen gọi theo tên cũ khi mua bán.
Ruốc khô dùng làm gì?
Ruốc khô rang với thịt ba chỉ, rang khô với hành, nấu canh chua, xào rau muống hoặc giã làm muối ruốc. Ruốc khô khác mắm ruốc: một bên là tép phơi khô, một bên là tép ủ muối thành mắm.
Làm sao nhận ra tôm khô nhuộm màu?
Tôm nhuộm đỏ chói đều, rửa vào nước thấy ra màu, để lên khăn giấy ẩm thấy loang đỏ. Tôm khô tự nhiên màu cam, chỗ đậm chỗ nhạt, nước rửa chỉ hơi đục.
Có nên mua hải sản khô làm sẵn đóng hộp không?
Hàng đóng hộp có nhãn ghi nơi làm, ngày sản xuất và hạn dùng tiện để biếu và dễ truy nguồn. Nhược điểm là khó nhìn kỹ từng con. Nên chọn hộp có cửa sổ nhìn được hàng bên trong.
