Mỗi năm, khi trời Đà Lạt chuyển lạnh vào khoảng cuối thu, các vườn hồng quanh thành phố bắt đầu chín đỏ. Từ đây, người Đà Lạt làm ra hai món quà được tìm mua nhiều nhất: hồng treo gió và hồng sấy dẻo. Cả hai đều là đặc sản thật sự của Lâm Đồng, nhưng cũng là hai món bị hàng nhập khẩu giá rẻ gắn mác nhiều nhất.
Một hộp hồng treo gió đúng chuẩn làm thủ công mất cả tháng mới xong, nên giá không thể rẻ như hồng khô sản xuất công nghiệp. Hiểu cách làm là cách nhanh nhất để nhận ra hàng thật.
Hồng treo gió làm thế nào
Hồng treo gió làm theo cách tương tự hồng khô truyền thống của Nhật. Người làm chọn quả hồng trứng hoặc hồng vuông già, chín vừa, còn cứng. Quả được gọt sạch vỏ, giữ nguyên cuống và đài, buộc dây treo thành từng hàng trong nhà kính hoặc phòng thoáng có quạt gió. Nhờ khí hậu mát, độ ẩm vừa phải của Đà Lạt, quả khô từ từ mà không bị hỏng.
Trong vài tuần treo, người làm phải nhẹ tay bóp, xoa từng quả nhiều lần để thịt hồng bên trong mềm đều, không bị cứng lõi. Khi hoàn thành, quả co lại, vỏ ngoài nhăn, màu nâu đỏ đến nâu sẫm, bên trong dẻo như thạch, màu cam đỏ, ngọt đậm mà không gắt. Mặt ngoài thường có một lớp phấn trắng mỏng, đó là đường tự nhiên trong quả kết tinh ra.
Toàn bộ quá trình thường kéo dài khoảng ba đến bốn tuần, phụ thuộc thời tiết. Mỗi chục ký hồng tươi chỉ cho ra vài ký hồng treo gió, vì vậy giá thành cao.
Hồng sấy dẻo khác gì hồng treo gió
Cách làm. Hồng sấy dẻo được sấy bằng máy hoặc lò, có thể để nguyên quả hoặc bổ miếng. Thời gian ngắn hơn nhiều so với treo gió, nên giá mềm hơn.
Hình dáng. Hồng sấy dẻo thường dẹt hoặc thành miếng, mặt ngoài khô, màu cam sẫm đều, không có lớp phấn trắng rõ như hồng treo gió.
Vị. Ngọt, dẻo, nhưng không có độ mềm như thạch ở lõi. Có loại tẩm thêm đường, ngọt hơn hẳn.
Ai nên chọn. Hồng sấy dẻo hợp làm quà số lượng nhiều, ăn vặt văn phòng. Hồng treo gió hợp làm quà biếu người lớn tuổi, người thích đồ thủ công.
Hồng treo gió Đà Lạt và hồng khô nhập giá rẻ
Đặc điểm dưới đây là xu hướng chung, không phải dấu hiệu tuyệt đối. Kết hợp nhiều điểm mới đánh giá được.
| Đặc điểm | Hồng treo gió Đà Lạt | Hồng khô nhập giá rẻ |
|---|---|---|
| Hình dáng | Tròn hoặc thuôn, còn nguyên dáng quả, vỏ nhăn | Thường ép dẹt như chiếc bánh, đều nhau |
| Cuống | Còn cuống và đài, có vết dây buộc | Thường mất cuống hoặc cuống ngắn đều |
| Lớp phấn trắng | Mỏng, không đều, có chỗ có chỗ không | Dày, phủ đều kín mặt quả |
| Ruột | Dẻo như thạch, màu cam đỏ, mọng | Khô hoặc dai, màu nâu đậm đều |
| Vị | Ngọt thanh, thơm mùi hồng | Ngọt gắt, có khi chua nhẹ |
| Giá | Cao, phụ thuộc mùa và loại | Rẻ hơn rõ rệt |
Vì sao hồng khô nhập dễ đội lốt
Hồng khô là sản phẩm phổ biến ở nhiều nước trồng hồng lớn, sản xuất quy mô công nghiệp với giá thành thấp. Khi về tới chợ, chỉ cần bỏ vào túi, hộp in chữ Đà Lạt là người mua khó nhận ra. Mùa cao điểm như cận Tết, khi khách du lịch đổ về Đà Lạt đông nhất, cũng là lúc hồng khô trôi nổi xuất hiện nhiều nhất.
Điều này không có nghĩa hồng khô nhập là đồ độc hại; nhiều loại vẫn đạt chuẩn và có nhãn mác rõ. Vấn đề là sự đánh tráo: người mua trả giá hồng thủ công Đà Lạt cho một sản phẩm khác hẳn về cách làm và mùi vị. Hộp hồng có nhãn ghi rõ nơi sản xuất, tên cơ sở, ngày làm là cách đơn giản nhất để bạn tự bảo vệ mình.
Phấn đường hay nấm mốc
Đây là câu hỏi nhiều người gửi khi nhận hộp hồng treo gió: lớp trắng trên mặt quả có phải mốc không? Phấn đường trắng mịn, bám đều trên bề mặt, lau tay thấy hơi dính và ngọt, không có mùi lạ. Nó xuất hiện nhiều hơn khi hồng được để mát một thời gian, là dấu hiệu bình thường.
Nấm mốc thì khác: có màu xanh, xám, đen hoặc trắng nhưng xốp như bông, có sợi, mọc thành đốm, thường ở chỗ cuống hoặc nếp nhăn sâu, ngửi có mùi ẩm, chua. Quả đã mốc thì bỏ, không cắt bỏ phần mốc rồi ăn phần còn lại vì sợi nấm có thể đã lan vào trong.
Mua và giữ hồng treo gió
Một vài kinh nghiệm thực tế:
- Mùa: hồng tươi Đà Lạt chín rộ vào khoảng tháng 8 đến tháng 12. Hồng treo gió mới làm thường có từ khoảng tháng 10 đến gần Tết. Ngoài mùa, hồng bán ra là hàng đã trữ đông hoặc hàng nhập.
- Giá: thường vài trăm nghìn đồng mỗi ký trở lên, tùy loại hồng, cỡ quả, độ dẻo và nơi bán. Hàng thủ công tuyển chọn có thể cao hơn nhiều.
- Nơi mua: chợ Đà Lạt có nhiều, nhưng nếu có thời gian hãy ghé các cơ sở làm hồng ở vùng ven, xem nhà treo hồng để chắc nguồn.
- Bảo quản: hộp kín trong ngăn mát giữ được vài tuần đến một hai tháng; ngăn đông giữ lâu hơn, khi ăn để rã tự nhiên. Để ngoài trời nóng ẩm, hồng nhanh chảy nước và mốc.
- Mang đi: hồng treo gió khá mềm, xếp hộp cứng, không để vật nặng đè.
Hồng giòn, hồng ngâm: hồng tươi Đà Lạt
Ngoài hồng khô, Đà Lạt còn bán hồng tươi theo mùa. Hồng giòn ăn được ngay khi vỏ còn cứng, giòn sần sật, ngọt nhẹ, không chát. Hồng ngâm là những giống hồng chát, phải ngâm nước vôi trong hoặc ủ cho hết chát mới ăn. Hồng chín mềm (hồng đỏ) thì để chín cây hoặc ủ cho tới khi mềm nhũn mới ăn, ngọt lịm.
Một lưu ý sức khỏe: không ăn nhiều hồng chát hoặc hồng chưa chín khi đói, nhất là ăn kèm đồ uống có cồn, vì chất chát trong hồng có thể kết khối trong dạ dày ở người có cơ địa nhạy cảm. Người lớn tuổi, người có vấn đề tiêu hóa nên ăn vừa phải, sau bữa ăn.
Ăn và biếu hồng treo gió cho khéo
- Lấy hồng từ ngăn mát ra để ở nhiệt độ phòng chừng mười lăm phút trước khi ăn, ruột sẽ mềm và thơm hơn.
- Cắt hồng thành lát ngang mỏng, bày cùng trà nóng, trà ô long hoặc trà xanh Bảo Lộc; vị ngọt đậm của hồng và vị chát nhẹ của trà rất hợp nhau.
- Hồng treo gió có thể thái hạt lựu trộn sữa chua, cho vào bánh, hoặc ăn kèm phô mai vị nhạt.
- Biếu người lớn tuổi, chọn hộp vừa phải với những quả đều, còn cuống, đẹp mắt; kèm lời dặn để ngăn mát.
- Không để hộp hồng trong cốp xe nắng nóng nhiều giờ: hồng sẽ chảy mật, dính vào nhau và nhanh mốc.
Câu hỏi thường gặp
Lớp trắng trên hồng treo gió có ăn được không?
Được. Đó là đường tự nhiên trong quả kết tinh ra bề mặt, mịn, ngọt, không mùi lạ. Nếu lớp trắng xốp như bông, có sợi hoặc kèm màu xanh xám thì là nấm mốc, nên bỏ.
Hồng treo gió để được bao lâu?
Trong ngăn mát, hộp kín, hồng treo gió giữ được vài tuần đến khoảng hai tháng. Ngăn đông giữ lâu hơn. Để nhiệt độ phòng ở nơi nóng ẩm thì nên ăn trong vài ngày.
Vì sao hồng treo gió đắt hơn hồng sấy?
Hồng treo gió làm thủ công trong nhiều tuần, phải xoa bóp từng quả, hao hụt khối lượng lớn. Hồng sấy dẻo làm bằng máy, thời gian ngắn, sản lượng nhiều nên giá mềm hơn.
Mua hồng treo gió vào tháng mấy là chuẩn nhất?
Khoảng tháng 10 đến tháng 12 là lúc hồng mới làm nhiều nhất. Mua cận Tết vẫn có hàng nhưng giá thường cao hơn và hàng nhập trà trộn cũng nhiều hơn.
Người bị tiểu đường có ăn được hồng treo gió không?
Hồng treo gió có hàm lượng đường rất cao do đã cô đặc. Người tiểu đường nên hạn chế, nếu ăn thì chỉ một lượng nhỏ và hỏi ý kiến bác sĩ về khẩu phần phù hợp.
